Nombre total de pages vues

samedi 7 mai 2022

                        Müasir Azərbaycanın memarı Ulu Öndər Heydər                                     Əliyevin azərbaycançılıq ideologiyası

 


Dosent Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü,

Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) icraçı direktoru

 

Müasir Azərbaycanın memarı Ulu Öndər Heydər Əliyevin azərbaycançılıq ideologiyası

 

Sovetlər birliyinin dağılmasından və Azərbaycannın müstəqillik əldə etməsindən sonra dilindən, dinindən və milli-mənəvi dəyərlərdən asılı olmayaraq bütövlükdə dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırilmasında mühüm işlər görmüş Ulu Öndər sonralar 1990-cı illərin əvvələrindən başlayaraq ölkəmizdə yeni istifadə edilərək inkişaf etdirilən azərbaycançılıq ideologiyasının mühüm elementlərinin daha da inkişaf etdirilməsində əvəzsiz işlər görməklə tarixə düşmüşdür. Azərbaycançılıq ideologiyası xüsusən də yeni müstəqillik əldə etmiş respublikanın hüquqi və demokratik dövlət kimi möhkəmləndirilməsi və inkişaf etdirilməsi üçün Ulu Öndər tərəfindən irəli sürülmüş əvəzedilməz bir ideologiyaya çevrilmişdir.

Azərbaycanın böyük oğlu, müstəqil Azərbaycan dövlətinin memarı və qurucusu, ümummilli lider Heydər Əliyevin hələ 1969-cu ildə Azərbaycan Komunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilməsi ölkəmiz üçün dönüş nöqtəsi olmuş və məhz elə ilk günlərdən bütün sahələrdə islahatların aparılması ilə respublikamızın inkişaf strategiyasının əsası qoyulmuşdur. Çox qısa bir zamanda Azərbaycanın keçmiş ittifaq ölkələri arasında sənaye istehsalının artım surətinə görə ilk yerə çıxması bütün mənalarda ölkə rəhbəriliyin təkcə respublikamızda deyil eləcə də bütün SSRİ miqyasında nüfuzunun artmasına gətirib çıxartmışdı.

Milyonlarla insanın sevimlisinə çevrilmiş Ulu Öndər hələ gənc ikən öz xalqının taleyüklü məsələlərində yaxından iştirak etmiş, yüksək vəzifələrə layiq görülmüş və çiyinlərində öz ölkəsinin böyük yükünü daşımışdır. Elə bu səbəbdəndir ki, Ümummilli liderin keçdiyi böyük və mənalı eləcə də olduqca şərəfli həyat yolu zaman və məkan anlayışına sığmır. Məhz Heydər Əliyevin 1969-cu ildə ölkə rəhbərliyinə gəlişi ilə sovet respublikaları arasında geridə qalmış Azərbaycanı qısa bir zamanda böyük bir siçrayışla inkişaf yoluna gətirmişdir. 

Həmin dövrdən başlayaraq ölkədə bu vaxta qədər görünməmiş inkişaf və yüksəliş eləcə də tikinti-quruculuq işləri başlanılmışdır. Respublikanın bütün sahələrində, siyasi və mədəni həyatında uğurlu inkişaf başladılmış və Azərbaycanda yeni həyat başlamışdır. Bu inkişaf nəticəsində tezliklə respublikanın bütün sahələrində, iqtisadiyyat, sənaye və kənd təsərrüfatında, mədəniyyət və təhsil sahəsində böyük uğurlar əldə edilmiş, çoxsaylı sənaye müəssisələri, mədəniyyət və təhsil ocaqları, tibb müəssisələri inşa edilmişdir. İldən ilə yeni yaşayış massivləri və qəsəbə və kəndləri salınır, məktəblər, uşaq bağçaları, universitetlər açılırdı. Respublikamız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən yeni saraylar, yaraşıqlı binalar və şəhərə gözəllik verən yaşıllıqlar salınırdı.


     Ən əsası isə Ulu Öndərin Respublikaya rəhbərlik etməsi ölkədə bu vaxta qədər görünməmiş milli ruhun, azərbaycançılığın və kadr potensiallının milliləşdirilməsinin təməli qoyulmağa başlanılmışdır. Məhz həmin dövrdən başlayaraq hər il yüzlərlə azərbaycan gənci təhsil almaq üçün SSRİ-in ən qabaqcıl ali məktəblərinə göndrilmiş və azərbaycanlılar daha mühüm dövlət vəzifələrinə irəli çəkilməyə başlanılmış, Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit edilmiş və bununla da tez bir zamanda Azərbaycan digər respublikalar arasında qabaqcıl respublikalarından birinə çevrilmişdir.

Sovet dövrünün perestroyka dövründə Qorbaçov rejiminin qəzəbinə tuş gəlmiş Ümummilli lider səhəti bəhanə gətirilərək əvvəlcə müalicə adı ilə bütün dövlət işlərindən uzaqlaşdırılmış və sonra isə məcburən təqaüdə göndərilmişdir. Lakin ölkədə baş verən hərcmərclik və səriştəsiz idarəçiliyin baş alıb getməsinə dözə bilməyən və sonda məlum 20 Yanvar hadisələrindən bir gün sonra xalqın xilaskarı ulu öndər Heydər Əliyev yenə də xalqımızın kədərini bölüşmüş və ölkə vətəndaşlarına qarşı həyata keçirilmiş qanlı aksiyanı ifşa edərək cəllad Qorbaçov hakimiyyətini ciddi tənqid edərək xalqa bir dayaq və təsəlli olmuşdur.

Ulu Öndərin 1969-cu ildən başlayaraq ölkəmizin bütün sahələr üzrə inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın uğurlu gələcəyini təmin etmiş oldu. Zəngin dövlətçilik irsi olan ölkəmizin idarə edilməsində vətənpərvərliyi və ənənələrin qorunmasına sadiqliyi nümayiş etdirən Ümummilli lider Heydər Əliyev elə ilk gündən, respublikaya rəhbərlik etməyə başladıqdan sonra hər zaman milli siyasi varisliyi irəli çəkmiş və xalqın gələcəyini intellektual inkişaf ilə bağlı olduğunu millətin gələcək sabahına xidmət edəcəyini bilmişdir. Belə ki, 1991-ci ildə müstəqilliyini qazanmış və ciddi siyasi və iqtisadi böhranla üzləşmiş, digər tərəfdən isə ərazilərinin işğal olunması ilə bir milyona yaxın qaçqın və köçkün problemləri olan bir gənc respublikanın yenidən dirçəlməsi və müstəqilliyini itirməməsi üçün yalnız və yalnız xalqın böyük etimad göstərdiyi və inandığı oğlu vətənpərvər Heydər Əliyevin köməkliyi ilə baş verməsi mümkün ola bilərdi. 


Yenicə müstəqilliyini bərqrar etmiş müstəqil Azərbaycan yenə də ciddi  böhran və ərazi bütövlüyünə qarşı ciddi təziqlər ilə üzləşmiş və müharibə şəraitinə düşmüşdür. Ölkə yenicə bərpa etmiş müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə üzləşmişdir. Azərbaycan xalqı yeganə çıxış yolu kimi təkidlə Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə çağırmış və yalnız onun uzaqgörən siyasi baxışı ilə gənc ölkənin düşdüyü bu ağır vəziyyətdən eləcə də sosial-iqtisadı, hərbi-siyasi böhrandan çıxardacağına inanmışdır.

1991-1993-cü illərdə Naxçıvanda 1993-cü ildən 2003-ü ilə qədər isə paytaxt Bakıda Ulu Öndər bütün əməyini sərf edərək düşünülmüş və uzaqgörən siyasəti sayəsində Azərbaycanın inkişafı və vətəndaşlarının rifahı uğrunda gecə-gündüz çalışmış və ölkəmizin müstəqilliyini əbədi etmiş eləcə də ölkənin gələcək inkişafının bütün strateji hədəflərini müəyyən edərək Azərbaycanın sonrakı illərində də inkişaf edərək möhkəmlənmsinin təməlini qoymuşdur. Ən əsası isə öz xalqının gələcəyini düşünürək "İnanıram ki, mənim axıra çatdıra bilmədiyim taleyüklü məsələləri, planları, işləri sizin köməyiniz və dəstəyinizlə İlham Əliyev başa çatdıra biləcək. Mən ona özüm qədər inanıram və gələcəyinə böyük ümidlər bəsləyirəm" deyərək dövlətin idarə edilməsini öz layiqli davamçısı möhtərəm Prezident İlham Əliyev olduğunu bildirmişdir. Bu gün Azad Azərbaycan, məhz Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasəti ilə idarə edilərək inkişaf etdirilir.


dimanche 17 avril 2022

Hər il Baharda qeyd olunan Novruz, Pasxa və Pesax bayramları 

   








Doktor Vazeh Əskərov

Dosent, Tarix üzrə fəlsəfə doktoru

Hər il mart ayının 20 və 21 nə təsadüf edən və hamının sevimli bayramı olan Bahar bayramı - Novruz özündə bir çox xalqların qədim ənənəsini əks etdirir. Bu bayramın digər xalqlarda da təxminən eyni vaxtda və eyni formada təşkil olunmasından söhbət açmaq istərdim. Eyni ənənə dedikdə mən məhz qeyd etdiyimiz Novruz bayrami ərərfəsində adət etdiyimiz yumurta boyanması, ocaq qalanmasi və onun üstündən atılması eləcə də yeni günün gələşi ilə arzuların tutulması, küsülülərin barışması və s. kimi adətlər nəzərdə tutulur. Maraqlıdır, bildiyimiz kimi Novruzun geyd olunma tarixi 5000 ilə yaxindir. Elə isə Novruzun digər xalqlarda və dinlərdə olan oxşar cəhətlərini axtarmaq yerinə düşərdi.


          Baharın gəlişi bir çox mədəniyyətlərdə eyni qaydada qeyd edilir. Bura həmçinin Pasxanı və Novruz bayramını əlavə etmək olar. Eyni zamanda qeyd edim ki, bu bayramların geyd olunmasında bəzi dinnlərin de rolu var. Və bu günə qədər bu mövzuya dair bir sıra fikirlər irəli sürülmüşdür. Bu fikirlərdən birinə görə bu iki bayramın kökündə azadlıq və dirçeliş deyilən amil durur ki, bunu biz Yəhudi Pasxası, Xristian Provaslav Pasxası ve Türklərin də geyd etdiyi Yeni günə – Novruza aid edə bilərik. Belə ki, bu iki bayramın bir-birinə oxşarlığını biz yumurta qızardılmasında, ocağın qalanmasında, bahar gülünün (Səməni) becərdilməsində və eləcə də bir sira geyim adətlərinin və ərzaq vərdişlərinin olmasında açıq aşkar görürük. Bu bayramların bir oxşar cəhəti də onların eyni vaxtda keçirilmesidir.

           Pasxa xristian və yəhudi dinlərində bu gün də qeyd edilməkdədir. Bu iki bayram Baharın gelişi ərəfəsində ayri-ayri günlərdə keçirilir və mahiyyət etibari ilə də müxtəlifdir. Belə ki, Yəhudi Pasxasının Xristian Pasxasına təsiri çox olmuşdur. Qərblilərə görə Yəhudi Pasxası Baharın birinci günündən və Ayın tam halqa formasında olmasında sonra həftənin birinci bazarına təsadüf edilir. Lakin, Bahar rəsmən 21 martda başlayır.



      Yəhudi Pasxasının kökü Yəhudi millətinin köçəri tayfa olduqları zamanı yaranmışdır. Pasxa qədim yəhudi dilindən pesax - keçmə deməkdir. Belə ki, bu bayram yahudilərin azad olduqları, Misirdən çıxışı münasibəti ilə bayram edilməyə başlamışdır. Bu azadlığın köləlik üzərində qələbəsi kimi də başa düşülməkdədir. Pasxa xristianlar üçün də çox vacib olan mənəvi bir bayramdır. Xristianlıqda Isa peyqəmbərin iztirabları, onun ölümü və dirilməsi haqqında əsatirlər ilə əlaqələndirilməkdədir. Əvvələr yəhudi və xristian pasxaları eyni vaxta təsadüf edirdi. Eramızın 325-cu ilində Ümumdünya kilsə məclisi xristian Pasxasını yəhudi Pasxası qurtarandan bir həftə sonra qeyd etməyi qərara aldı. Bu tarix aprelin 4-dən mayın 8-dək olan dövrə düşür. Xristian Pasxası bazar günü xristian orucluğun bitməsi ilə 8 gün davam edir.



         Fransada, kilsə zəngləri Pasxanın gəlişini bildirir. Belə ki, qədimdə kilsə zəngləri müqəddəs Cümə günü Isa peyqəmbərin geyb olunması ilə dayandırılır və bazar günü yenidən dirilməsi ilə çalınardı. Əfsanəyə görə kilsə zəngləri cümə günü Romaya aparalır və bazar günü Pasxa yumurtası ilə geri qaytarılırdı. Yumurta yeni həyatin simvolu kimi gəbul edilir və Pasxada yumurta hədiyyə etmək Baharın gəlişini bayram etmək kimi əsrlər boyu qeyd edilməkdədir. Qərbi Avropada və Fransada Pasxa yumurtası ənənəsi yenidir və orta əsrlərə təsadüf edir. Lakin yumurta hədiyyə etmək onu boyamaq və ya beəzmək xristianlıqdan çox-çox əvvəl yaranmiş və kökü köhnə dünya ənənəsinə söykənir. Və bu ənənə bir çox ölkələrdə təsadüf edilir ki, hər bir ölkə öz növbəsində onu öz dininə uyğunlaşdırır.

Fransanın Alsaz bölgəsində eləcə də Almaniyada söz acdiğımız giymətli yumurtaları dovşan gətirir. Pasxadan bir gün öncə kiçik yaşlı uşaqlar yuvalar hazırlayır ki, valideynləri onu həyətdə gizlətsin və Pasxa dovşani o yuvada çoxlu rəngli yumurta qoysun. Səhər tezdən uşaqlar həmin yumurtaları axtarmağa gedirlər. Burada dovşanın da seçilməsi əbəs deyil. Belə ki, dovşan çilğın təbiəti ilə daha çox nəsil artıran canlı olaraq simvol kimi gəbul olunur. Xristianlıqda dovşanın başqa bir mühüm əhəmiyyət kəsb edən simvolu da var ki, bu da onun Isa peyqəmbərə bənzədilməsi və onun böyük qulaqlarırı açib Allahın dediklərini eşitməsi eləcə də onları həyata keçirilməsi ilə özünü göstərir.



Qeyd edim ki, Fransanın Alsace bölgəsində Strasburq səhərində Baharın gəlişi ilə mart ayının ortalarına təsadüf edən böyük karnaval təşkil olunur. Karnaval səhər saatlarından axşama qədər bütün şəhəri əhatə edən hamının sevimli bayramına səbəb olur. Alaqarnliq düşənə yaxın bütün şəhər əhalisi və şəhərə gələn qonaqlar şəhərin məhşur Kleiber meydanına axışır. Burada qışın bitməsini baharin gəlişini arzulayan xalq Şaxta Babanının moketi ətrafında tonqal qalayır və axşam saatlarına qədər bayram edir.

       Bu bayramın başqa oxşar cəhətlərindən biri də bayram günlərində adamların köhnə geyimdən çıxıb yeni geyimlə əvəzləməsinə üstünlük verməsidir. Qışdan bəri rəngi somuş və köhnəlmiş paltarlar yeni daha əlvan rəngli paltarlar ilə əvəz olunur. Və bir çoxları əmindirlər ki, Pasxa bayramında yeni paltarlar onlara bütün il boyu çoxlu şanslar bəxş edəcəkdir.

    Pasxa bayramı həqiqətən də xiristianlar arasında xristianlılıq rəmzinə çevrilmişdir. Belə ki, bu bayram sənbə günü axşam bazar gününə doğru və yaxud sənbə günü günortadan sonra başlamalıdır. Bu mərasimin zəngin irsi vardir. Söhbət həqiqətən də Baharın gəlişi ilə yeni gündən və yeni ildən gedir. Qeyd edək ki, Pasxa qədim zamanlarda məhz Yeni ilin gəlişini bildirirdi. Bayramda, axşam düşdükdən sonra ay isığında yandırılan od da həmşinin təbiətin və insanların oyanmasına işarədir. Burada eyni zamanda təmizləyici, ruhverici bir ayin də var. Odun yandırılması həmçinin özünü il boyu insanda yaranmış xəstəliklərdən, pisliklərdən və pis düşüncələrdən təmizləmkək və gələcəkdə təbii fəlakətlərdən gorumaqüçündür.

         Yazın gəlişi bütün Şərq və Qərbdə böyük təmtaraq ilə bayrama səbəb olur. Və bu bayram bəzi hallarda 20 mart digər hallarda isə 21 martda keçirilir ki, bu da yazın gəlişini simvolizə edən qədim xalq bayramı sayilir. Nov-Ruz- yeni gün bayramı Şimal yarımkürəsində astronomik yazın başlandığı, gecə-gündüz bərabərliyi günündə (martın 20-si, 21-i və ya 22-sində) keçirilir. Bir sıra xalqlar yaz fəslinin gəlməsini təbiətin canlanması ilə bağlamış, bu münasibətlə şənliklər keçirmiş, onu yeni ilin başlanğıcı kimi bayram etmişlər. Qədim zamanlardan başlayaraq Azərbaycan, İran, Əfqanıstan, Tacikistan, Özbəkistanda və bir çox şərq ölkələrində baharın - yeni ilin gəlişini şənliklərlə qarşılayırlar. Martın 21-i İran və Əfqanıstanda rəsmi təqvimin ilk günü sayılır. Novruz həmçinin Bəhai təqvimində ilin ilk günüdür. Qədim ənənələr ilə zengin olan Novruzun tarixi üç əsrə yaxindir.



      Orta əsr müəllifləri Şərq ölkələrində İslam dini yayıldıqdan sonra da Novruz bayramında yaz ənənələrinin, əkinçilik təqvimi etiqadlarının möhkəm yer tutduğunu göstərirlər. Əbu Reyhan Biruni (XI əsr) Novruz bayramı haqqında müxtəlif rəvayətlərdən onun yaranması səbəblərindən, bu bayram münasibətilə xalq arasında yayılmış adət-ənənələrdən bəhs etmiş, Novruz bayramının təbiətin oyanması, əkinçilik təsərrüfatının başlanması ilə bağlı əsl dünyəvi bayram olduğunu qeyd etmişdir.

       Nizamül Mülk (XI əsr) "Siyasətnamə" əsərində Novruz bayramından yazın gəlişi ilə əlaqədar keçirilən kütləvi xalq bayramı kimi bəhs etmişdir. Novruzun gəlişi klassik Şərq, o cümlədən Azərbaycan poeziyasında geniş yayılmış "Bahariyyə" adlı lirik şeirlərdə də təsvir və tərənnüm edilir.

      Bəzi qədim inanclara görə kainat 4 ünsürdən - su, od, torpaq və küləkdən yaranıb. Hər il 4 çərşənbə Novruzdan, günün bərabərləşməsindən əvvəl qeyd olunur. Novruz Azərbaycanda Vətənimiz Azərbaycanda Novruz çox geniş keçirlir.



      Azərbaycanda adətə görə Novruz bayramında göyərdilən səməni yazın gəlməsinin, təbiətin canlanmasının, əkinçiliyin rəmzidir. Azərbaycan kəndlisi səməni göyərtməklə növbəti təssərrüfat ilinə bərəkət, bolluq arzulamış, bayrama dörd həftə qalmış, hər çərşənbə axşamı və bayram günü tonqal qalamaqla, mahnı (“gün çıx!” nəğməsi və s.) qoşmaqla oda, atəşə, günəşə olan etiqad və inamını ifadə etmişdir. Bütün bu mərasimlər İslamdan çox-çox əvvəl mövcud olmuş qədim şərq ənənələrinin davamıdır.

           Novruz bayramı öncəsi adətən evdə həyətdə abadlıq, təmizlik işləri aparılır, ağac əkilir və s. Novruz bayramında şiriniyyat növləri (qoğal, külçə, fəsəli, paxlava, şəkərbura, şəkərçörəyi və s.) və plov bişirilir. Rəngbərəng yumurta boyanır, məcməyi və sinilərdə xonça bəzənir, şam yandırılır, tonqal qalanır, səməni qoyulur, ölənlərin xatirəsi yad edilir, küsülülər barışır, qohum-qonşular bir-birinə qonaq gedir, pay göndərirlər. Oğlan və qızlar təzə paltar geyib çalıb oynayır, yallı gedirlər. Cavanlar at çapıb, güləşir, küştü tuturlar. Novruz bayramında “haxışta”, “bənövşə”, “kos-kosa” oynayırlar.

         Novruz bayramında süfrədə yalnız acılıqdan, şorluqdan uzaq, şirniyə baxan xörəklər olmalıdır. Şirniyyatlardan şəkərbura, paxlava, badamburma, ballıbadı və s. qədər saymaq olar. Adətə görə süfrəyə "s" hərfi ilə başlayan 7 növ ərzaq qoyulur. Su, süd, səməni, sünbül, sucuq, siyənək balığı, süzmə və sairə də bayram süfrəsinin bəzəyi olur.

          Göründüyü kimi həqiqətən de Novruzun yaşi böyükdür. Bir daha hamınızın Novruzunu ürəkdən təbrik edirəm.

 

samedi 9 avril 2022

                                L'agenda de paix de Bruxelles est un autre grand                                 succès de la politique azerbaïdjanaise.








Dr. Vazeh ASGAROV,
Docteur de l’Univesité de Strasbourg
Membre du conseil d'administration du Parti du Nouvel Azerbaïdjan
Directeur exécutif de l'Université franco-azerbaïdjanaise (UFAZ)

 


Le rencontre du président Ilham Aliyev avec le président du Conseil de l'Union Européen Charles Michel et le Premier ministre arménien Nikol Pashinyan le 6 avril dans le cadre de sa visite à Bruxelles est un succès de la diplomatie azerbaïdjanaise. Les résultats positifs obtenus pour l’Azerbaïdjan lors de la réunion sont un indicateur du grand prestige du chef de l'Etat dans le monde. À cet égard, la première réunion trilatérale s'est tenue le 14 décembre 2021, au cours de laquelle le président Ilham Aliyev et Charles Michel ont jeté les bases de l'Agenda de paix de Bruxelles, au cours duquel des contacts et des pourparlers intensifs ont eu lieu entre les parties dans le prolongement du processus.


L'une des principales questions abordées lors de la réunion était la pleine mise en œuvre des dispositions de la déclaration trilatérale du 10 novembre 2020 pour le développement de la région après la guerre de 44 jours en 2020, la poursuite des mesures humanitaires. En outre, la promotion de la paix et de la confiance entre les parties, des mesures concrètes pour la délimitation de la frontière entre les deux pays et l'ouverture des transports et des communications ont été parmi les principaux sujets.

Dans le même temps, à la suite de la réunion à Bruxelles organisée par le président du Conseil de l'UE, Charles Michel, à l'initiative de l'Azerbaïdjan il y a un an, les ministres des affaires étrangères des deux pays ont été chargés de commencer à rédiger un accord de paix et le principe de base qui y sont présentés entre les deux pays. L'instruction des ministres des Affaires étrangères des deux pays de commencer à rédiger un accord de paix et l'accord entre les deux pays pour établir une commission mixte des frontières d'ici la fin avril sont également considérés comme un succès. Le point principal du document est l'intégrité territoriale de l'Azerbaïdjan. L'élément principal de l'accord de paix est la proposition avancée par l'Azerbaïdjan, composée de 5 articles, et sur la base de laquelle les négociations sont menées.


Les rencontres et pourparlers organisés par le président Ilham Aliyev après la Seconde Guerre du Karabakh ont joué un rôle important dans la réalisation de la paix entre les deux pays, et la dernière réunion de Bruxelles a jeté les bases d'un nouveau format - l'Agenda de paix de Bruxelles. La rencontre peut également être décrite comme un accord visant à réduire les tensions dans la région. Ainsi, après la fin du conflit, la délimitation et la démarcation des frontières entre les parties sont restées une question importante. Lors de la réunion à Bruxelles, les questions frontalières ont été discutées et il a été convenu de créer une commission mixte des frontières d'ici la fin avril de cette année. Nous sommes convaincus que ce succès diplomatique réduira les tensions à la frontière et que l'accord conclu contribuera à réduire les tensions.

 


En outre, les parties ont souligné l'importance de mettre en œuvre des mesures humanitaires pour promouvoir la paix et la confiance entre les parties, les questions liées aux personnes disparues, ainsi que le déminage de la zone. Il a été noté lors de la réunion de Bruxelles qu'avec le soutien de l'Union européenne, elle soutiendra le déminage humanitaire, la réhabilitation et la reconstruction des territoires libérés. Dans le même temps, il est prévu de retrouver les personnes portées disparues pendant la première guerre du Karabakh, ainsi que le soutien de l'Union européenne à l'Azerbaïdjan dans les travaux de construction.

Les résultats de cette réunion montrent une fois de plus que l'Azerbaïdjan a remporté une victoire diplomatique ces dernières années grâce à une coopération efficace et constructive avec l'Union européenne. Bien sûr, l'objectif premier de l'UE est de normaliser les relations entre les deux pays. Dans le même temps, cette réunion prouve une fois de plus que l'Union européenne comprend le rôle de l'Azerbaïdjan dans la garantie de sa sécurité énergétique, et les récents contacts du président Ilham Aliyev avec l'Union européenne, ainsi que les discussions avec d'autres dirigeants mondiaux, chefs d'État et le gouvernement montrent que les relations jouent un rôle important dans l'établissement de la paix et de la stabilité non seulement en Azerbaïdjan mais aussi dans la région du Caucase du Sud.

                 Brüssel sülh gündəliyi Azərbaycan siyasətinin növbəti                                    böyük uğurudur.








Dosent Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü,

Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) icraçı direktoru

             Bu il aprel ayının 6-da Prezident İlham Əliyevin Brüssel səfəri çərçivəsində Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel və Ermənistanın baş nazırı Nikol Paşinyan ilə görüşləri Azərbaycan diplomatiyasının növbəti uğuru kimi səciyyələnir. Görüş zamanı ölkəmiz üçün əldə olunmuş müsbət nəticələr dövlət başçısının dünyada böyük nüfuzunun göstəricisidir. Bu səpgidə üçtərəfli ilk görüş 14 dekabr 2021-ci ildə keçirilmiş və məhz həmin görüşdə Prezident İlham Əliyev və Şarl Mişel tərəfindən Brüssel sülh gündəliyinin əsası qoyulmuş və bu müddət ərzində proseslərin davamı kimi tərəflər arasında intensiv təmaslar və danışıqlar aparılmışdır.

Görüşdə tərəflər arasında müzakirə edilən əsas məsələlərdən biri 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük müharibədən sonra regionun inkişafı üçün 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyannamənin müddəalarının tam şəkildə həyata keçirilməsi, humanitar tədbirlərin davam etdirilməsi olmuşdur. Bundan əlavə tərəflər arasında sülh və etimadı təşviq etmək, iki ölkə arasında sərhədin delimitasiyası üçün konkret tədbirlər və nəqliyyat və kommunikasiyaların açılması da əsas mövzulardan olmuşdur.


Eyni zamanda Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin ev sahibliyi ilə Brüsseldə gerçəkləşdirilən görüşün nəticəsi olaraq iki ölkənin xarici işlər nazirlərinə tapşırılıb ki, bir il əvvəl Azərbaycanın təqdim etdiyi təşəbbüs və bir müddət əvvəl orada təqdim etdilmiş əsas prinsiplər əsasında iki ölkə arasında sülh sazişi layihəsinin hazırlanmasına başlasınlar. İki ölkənin xarici işlər nazirlərinə sülh müqaviləsinin hazırlanmasına başlanılması barədə təlimat verilməsi və iki ölkə arasında aprel ayının sonuna qədər birgə sərhəd kommissiyası yaradılması barədə razılaşdırılmanın olması da əldə edilmiş uğur kimi qiymətləndirilməkdədir. Sözügedən sənəddə əsas məqam Azərbaycanın ərazi bütövlüyüdür. Sülh razılaşmasının əsas komponenti Azərbaycanın irəli sürdüyü 5 maddədən ibarət təklif və bunun əsasında predmetli danışıqların aparılmasıdır.

İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Prezident İlham Əliyevin təşkil edilmiş görüşləri və apardığı danışıqları iki ölkə arasında sülhün əldə olunmasında kifayət qədər mühüm rol oynamış və son Brüssel görüşü yeni formatın - Brüsel sülh gündəliyininin - əsasını qoymuşdu. Bu görüş eyni zamanda bölgədəki gərginliyin azalmasına xidmət edəcək razılığın alınması kimi də qeyd oluna bilər. Belə ki, münaqişə bitdikdən sonra tərəflər arasında sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasının aparılması vacib məsələlərdən olaraq qalırdı. Brüssel görüşü zamanı sərhəd məsələləri müvzusunda müzakirə edilib və bu il aprelin sonunadək birgə sərhəd komissiyasının yaradılması razılaşdırılıb. Əminik ki, bu diplomatik uğur ilə sərhəddə gərginlik aradan qaldırılacaq və əldə edilmiş razılıq gərginliyin də azalmasına xidmət etmiş olacaqdır.


Bundan əlavə görüşdə tərəflər arasında sülhün və etimadın təşviqi üçün humanitar tədbirlərin aparılması, itkin düşmüş şəxslərlə bağlı məsələlər və eyni zamanda ərazilərin minalardan təmizlənməsinin vacibliyi vurğulanıb. Brüssel görüşündə Avropa İttifaqının dəstəyi ilə işğaldan azad olunmuş ərazilərin humanitar minatəmizlənməsi, reabilitasiyası və yenidənqurma işlərinə dəstək verəcəyi qeyd edilib. Eyni zamanda Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itgin düşmüş şəxslərin tapılması, eləcədə quruculuq işlərində Avropa İttifaqı tərəfindən Azərbaycana dəstək göstərilməsi də nəzərdə tutulur.

Bu görüşün nəticə bir daha göstərir ki, Azərbaycan son illər ərzində Avropa İttifaqı ilə səmərəli və konstruktiv əməkdaşlıq edərək diplomatik müstəvidə qələbə qazanmışdır. Əlbəttə Avropa İttifaqının ilk növbədə məqsədi iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılmasını həyata keçirməkdən ibarətdir. Eyni zamanda bu görüş bir daha sübut edir ki, Avropa İttifaqı öz enerji təhlükəsizliyini təmin edilməsində Azərbaycanın rolunu anlayır və keçən son müddət ərzində Prezident İlham Əliyevin Avropa İttifaqı ilə təmasları eləcə də digər dünya liderləri, dövlət və hökümət başçıları ilə danışıqların aparılması onu göstərir ki, bü münasibətlər nəinki Azərbaycanın eləcə də Cənubi Qafqaz regionunda sülhün və sabitliyin bərqərar olunmasında mühüm rol oynayır. 

samedi 5 mars 2022

 

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayının keçirilməsi Prezident İlham Əliyevin islahatlar siyasətinin davamı kimi



Dosent Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü,

 Azərbaycan-Fransız Universitetin (UFAZ) icraçı direktoru


http://www.yap.org.az/az/view/news/58970/yeni-azerbaycan-partiyasinin-vii-qurultayinin-kechirilmesi-prezident-ilham-eliyevin-islahatlar-siyasetinin-davami-kimi

Bir il bundan öncə 5 mart 2021-ci il Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi partiyası olan Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) növbədənkənar VII qurultayının keçirilməsi ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında önəmli hadisələrindən biri kimi müasir Azərbaycanımızın tarixnə yazıldı. Ötən bir il ərzində yenə də Partiyamız ölkəmizdə gedən proseslərin mərkəzində olmuşdur.

Ulu Öndər Heydər Əliyev ətrafında yaradılmış Yeni Azərbaycan Partiyası yarandığı gündən ölkədəki siyasi sabitliyin təmin olunmasına xidmət etmişdir. Ümummilli lider, görkəmli ictimai-siyasi xadim Heydər Əliyevin siyasi irsi inkişafın təməlində duran əsas ideoloji amil olmuşdur.

Azərbaycan xalqının və dövlətçilik fəaliyyətində müstəsna xidmətləri olmuş Ulu Öndər Heydər Əliyev sovetlər birliyinin dağılmasından və Azərbaycannın müstəqillik əldə etməsindən sonra dilindən, dinindən və milli-mənəvi dəyərlərdən asılı olmayaraq bütövlükdə dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırilmasında mühüm işlər görmüşdür. Ulu Öndər sonralar 1990-cı illərin əvvələrindən başlayaraq ölkəmizdə yeni istifadə edilərək inkişaf etdirilən “Azərbaycançılıq” ideologiyasının mühüm elementlərinin inkişaf etdirilməsində əvəzsiz işlər görməklə tarixə düşmüşdür. “Azərbaycançılıq” ideologiyası xüsusən də yeni müstəqillik əldə etmiş respublikanın hüquqi və demokratik dövlət kimi möhkəmləndirilməsi və inkişaf etdirilməsi üçün Ulu Öndər tərəfindən irəli sürülmüş əvəzedilməz bir ideologiyaya çevrilmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayının 5 mart 2021-ci ildə keçirilməsi eyni zamanda Prezident İlham Əliyevin 2018-ci ildəki prezident seçkilərindən sonra başladılmış islahatlar siyasətinin davamı kimi qiymətləndirilməlidir. Bunun davamı olaraq 2020-ci il parlament seçkiləri, xüsusən də 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsində əldə olunmuş Qələbədən sonra yaranmış yeni reallıq siyasi islahatların aparılması üçün zəmin yaratmş və yeni reallıqlar hakim partiyada da islahatların aparılmasına və yeni prioritetlərin müəyyən olunmasına zəruri etmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında qəbul olunmuş qərarlar həmçinin Partiyamızın gələcək fəaliyyətində yeni bir iz açmış və keyfiyyət etibarı ilə əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olacaq yeni Nizamnamənin qəbul edilməsi mühüm tarixi hadisəyə çevrilmişdir. YAP-ın yeni təsdiq edilmiş Nizamnaməsinə əsasən Qurultay, Partiyanın Sədri, İdarə Heyəti və Təftiş Komissiyası partiyanın orqanları qismində müəyyən edilmişdir. Partiya Sədrinin birinci müavini vəzifəsi təsis edilmiş, həmçinin Partiyanın strukturuna Veteranlar Şurasının, Gənclər Birliyinin, Mərkəzi Aparatın, yerli təşkilatların və onların aparatlarının daxil olduğu təsbit edilmişdir. VII qurultayda İdarə Heyəti, Təftiş Komissiyası və Veteranlar Şurasının say tərkibi müəyyən edilmiş, İdarə Heyəti və Təftiş Komissiyasının üzvləri, Veteranlar Şurasının üzvləri, sədri və sədr müavini seçilmişdir. Qurultayda Partiyanın yeni Proqramının hazırlanması və qəbulu barədə qərar qəbul olunmuşdur.

Digər vacib bir məsələ ölkədəki siyasi dialoqun və milli həmrəyliyin tətbiq edilməsi baxımından əhəmiyyətli olmuşdur. Belə ki, VII qurultayda ölkədə fəaliyyət göstərən 6 siyasi partiya (Azərbaycan Xalq Demokratik Partiyası, Azərbaycan Yurddaş Partiyası, Azərbaycan Kəndli Partiyası, Azərbaycan Milli Hərəkat Partiyası, Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyası, Milli Qurtuluş Partiyası) Yeni Azərbaycan Partiyasına qoşulması ilə bağlı etdikləri müraciətə baxılmış və Partiya bütün müraciətlərə müsbət yanaşaraq qeyd edilmiş partiyaları Yeni Azərbaycan Partiyasının qoşulmasını təmin etmişdir.

Mənim üçün digər ən mühüm hadisələrdən biri də təmsil olunduğum partiyamızın sədri, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Partiyanın İdarə Heyətinin tərkibi ilə əlaqədar tövsiyələrinə əsasən keçirilən seçkilərdə məni Yeni Azərbaycan Partiyasının Idarə Həyətinə seçilməyim ilə əlaqədar olmuşdur. YAP-ın yeni formalaşmış yeni İdarə Heyətində yer almağım mənim üçün böyük şərəf və qarşımda duran böyük məsuliyyətdir.

Göstərilən bu etimada görə başda Partiyamızın sədri Cənab Prezident İlham Əliyev olmaqla bütün partiya üzvlərinə dərin təşəkkürümü bildirir və ölkəmizin inkişafı üçün bundan sonra da əzmlə çalışacağıma söz verirəm.

mardi 1 mars 2022

 

Le début du conflit de Karabakh et les événements Soumgaït ?

Dr. Vazeh ASGAROV,

Docteur de l’Université de Strasbourg

Membre du conseil d'administration du Parti du Nouvel Azerbaïdjan

Directeur exécutif de l'Université franco-azerbaïdjanaise (UFAZ)

 

Aujourd’hui il y a 34 ans se sont écoulés depuis les événements de Soumgaït, la troisième ville d’Azerbaïdjan qui se situe au bord de la mer Caspienne à une trentaine de kilomètres au nord de la capitale azerbaïdjanaise. Ces événements du 28 février 1988 faisaient partie des provocations organisées et menées par le Comité de sécurité de l'État de l'URSS avec les nationalistes arméniens contre l'Azerbaïdjan. Les nationalistes arméniens, qui ont vécu dans le quartier pendant des siècles et ont fait des plans insidieux contre l’Azerbaïdjan, ont poursuivi une politique de génocide et de déportation contre les Azerbaïdjanais, ont recouru à une autre provocation ce jour-là. Le but, comme toujours, était de former une opinion erronée dans la communauté mondiale, de créer une ambiance anti-azerbaïdjanaise. En présentant ce scénario sanglant à la communauté mondiale, qui aurait opprimé et violé les droits des Arméniens, a en fait jeté les bases d'une nouvelle étape de la politique de génocide et d'agression contre les Azerbaïdjanais. Tous les témoignages prouvent que l'organisateur des événements de Soumgaït était un Arménien, deux fois condamné Eduard Grigoryan qui a lui-même personnellement tué cinq Arméniens lors des événements de Soumgaït. En bref, les troubles ethniques à Soumgaït ont été l'aboutissement d'une série de provocations ciblées à l'époque.



Artificiellement créé à la fin de 1987, le conflit du Haut-Karabakh dès les premiers jours était perçu par le peuple azerbaïdjanais comme une tentative dirigée contre l’intégrité territoriale du pays et la violation des droits constitutionnels des citoyens. Le décret de la Présidence du Soviet suprême de l’URSS du 12 janvier 1989, sur le sujet de l’introduction d’un régime spécial à la région autonome, montrait l’idée de Moscou de soustraire le Haut-Karabakh à l’administration de l’Azerbaïdjan.

Les premiers 400 réfugiés azerbaïdjanais déportés d’Arménie se sont installés à Soumgaït, la troisième ville du pays. Après le meeting antiturc organisé le 19 février 1988 à Erevan, la violation des nationalistes arméniens a été augmentée encore plus. Les lieux des prochaines manifestations furent fixés au Karabakh. Le but était de montrer au monde à l’aide de la diaspora arménienne que les Arméniens du Karabakh, privés de leurs droits, voulaient être rattachés à l’Arménie. Par la suite, ils préparaient un scénario d’une tragédie à Soumgaït à l’aide des réfugiés installés il y a deux ans de l’Arménie. Le 29 février 1988, les violences interethniques embrassant Soumgaït font 32 morts (26 Arméniens et 6 Azerbaïdjanais) et plusieurs blessés au bout de trois jours de conflit. Il y a deux choses qui attirent plus l’attention : l’un des responsables de ces évènements, Eduard Grigoryan, était d’origine arménienne et 15-20 jours avant de ces évènements, la population arménienne de Soumgaït avait fermé leurs comptes des caisses d’épargne.

Plus tard, Levon Ter-Petrosyan, premier président de l’Arménie a déclaré dans une de ses interviews que « Après les événements de Soumgaït, le peuple azerbaïdjanais était en état de choc. Si les dirigeants du pays avaient saisi cette occasion pour décider de l'annexion du Haut-Karabakh à l'Arménie, le peuple azerbaïdjanais n'aurait pas pu protester ». Ces paroles prouvent clairement que la tragédie de Soumgaït était nécessaire pour que les Arméniens mènent à bien leurs actions séparatistes.

 


 Ariel Kyrou et Maxime Mardoukhaïev (1989 : 266) dans Le Haut-Karabakh, vu du côté Azerbaïdjan, écrivent « Trois hommes ont été jugés dans un semi procès après une simili-enquête : deux Azéris et un Arménien, Grigorian, qui aurait tué cinq Arméniens ».

Dire que le conflit du Haut-Karabakh a commencé après les évènements de Soumgaït ne correspond pas à la vérité. D’après les Azerbaïdjanais, le conflit a débuté à la fin des années 1980 avec l’expulsion de la population azerbaïdjanaise de l’Arménie et l’assassinat de deux Azerbaïdjanais à Askeran (Karabakh). Mais ni la presse azerbaïdjanaise, ni la presse centrale n’ont rien communiqué. Parce que cette période de l’histoire du conflit reste toujours inconnue, jusqu’aux événements de Soumgaït, la tactique des nationalistes arméniens était basée sur les menaces, chantages et intimidations. Par contre, sur les incidents de Soumgaït les médias centraux présentèrent au public mondial l’agressivité et l’inhumanité du peuple azerbaïdjanais. Pour le meurtre de 26 Arméniens à Soumgaït, 96 personnes ont été condamnées à la peine de mort. Pourtant, l’opinion publique ne fut pas informée de la mort atroce de 317 Azerbaïdjanais en Arménie pendant cette période.

En mai 1989, Ziya Buniyadov, historien et président de l’Académie nationale des sciences d'Azerbaïdjan, a proposé une version très particulière des pogromes. Dans son article intitulé « Pourquoi Soumgaït ? », il conclut que les Arméniens eux-mêmes ont projeté le pogrome de Soumgaït avec le but de discréditer l’Azerbaïdjan et de stimuler le mouvement arménien nationaliste en disant que : la tragédie de Soumgaït était préparée soigneusement par les nationalistes arméniens. Quelques heures avant son début, les rapporteurs photographiques arméniens et les équipes de tournage de la télévision sont entrés secrètement dans la ville étant attendue du développement de cet évènement. Le premier crime était conçu par un certain Grigoryan, qui se présentait en tant qu’Azerbaïdjanais et qui, lui-même, avait tué cinq Arméniens à Soumgaït (Bünyadov, 1989).


Ariel Kyrou et Maxime Mardoukhaïev (1989 : 266), en soulignant d’autres détails, ajoutent « des leaders de l’Union pour l’autodétermination nationale de l’Arménie, comme Paruyr Hayrikyan, exilé aux États-Unis après son expulsion d’URSS, m’ont certifié qu’ils avaient de nombreuses preuves que les premiers meurtres n’avaient pas été commis, ou tout de moins dirigées par des Azéris, mais par des agents du KGB.

Lors de son interview, Victor Ilyukhin, le vice-président du comité de la Douma de la Fédération de Russie souligne que « les évènements de Soumgaït ont été provoqués par les Arméniens, à la même période que l’expulsion des Azerbaïdjanais d’Arménie. De très nombreux Azerbaïdjanais ont été expulsés, sans même leur permettre de prendre des documents et des objets de première nécessité. C’était d’une grande cruauté ».

À la question : qui était intéressé par le pogrome des Arméniens à Soumgaït? Il répondait : c’était avantageux pour l’Arménie, pour un aventurier comme Levon Ter-Petrosyan. Ils ont préparé la « carte de Soumgaït », au moment où il était la question de séparer le Karabakh de l’Azerbaïdjan… Bref, ils ont joué un grand spectacle sur une grande tragédie.

À partir de 1988, les évènements n’étaient plus conduits par les Azerbaïdjanais, mais par les séparatistes arméniens. Au mois de mars 1988, un décret spécial sur le développement socioéconomique de la région du Haut-Karabakh a été adopté en URSS. La démarche fut la suivante : oukase du Présidium du Soviet suprême de l’URSS, le 12 janvier 1989, sur l’introduction de la forme particulière de gestion pour ôter l’autorité de l’Azerbaïdjan sur la région autonome du Haut-Karabakh, puis transfert de la gestion au Comité de l’administration particulière dirigée par le représentant du Centre, ce qui signifiait la sécession du Haut-Karabakh. L’administration soviétique faisait des efforts pour créer l’image d’une normalisation de la situation dans la région, en accordant une attention particulière à ce problème. En même temps, elle faisait silence sur la grande tragédie du peuple azerbaïdjanais. Sur cette question la position neutraliste de l’administration azerbaïdjanaise trahissait son peuple. Il était décidé en février 1988, lors d’une réunion du Soviet régional de la Région Autonome du Haut-Karabakh (RAHK), sans la participation des députés azerbaïdjanais, de séparer la RAHK de l’Azerbaïdjan et de la rattacher à l’Arménie. Le 1er décembre 1989, le Soviet suprême du RSS d’Arménie a adopté un décret sur l’annexion du Haut-Karabakh.

Ce décret était contraire aux Constitutions de l’URSS et de l’Azerbaïdjan, selon lesquelles le territoire d’une République soviétique ne pouvait être modifié que par un accord mutuel des républiques intéressées. La politique tendancieuse de Moscou à l’égard de l’Azerbaïdjan a causé la colère et des protestations massives. Pour contrôler la situation, Moscou choisit l’intervention militaire. La nuit du 19 au 20 janvier 1920, l’armée soviétique, sans déclarer l’état d’urgence, massacra au moins 137 personnes à Bakou et on releva des centaines de blessés, de disparitions et d’arrestations.

Durant les années 1987-1991, dans le cadre de ce conflit du Haut-Karabakh, on mit en place une politique d’expulsion complète de toute la population azerbaïdjanaise d’Arménie ; près de 200 000 Azerbaïdjanais furent expulsés. Si au début de XXe siècle, les Azerbaïdjanais représentaient presque la moitié de la population de l’actuel territoire arménien, aujourd’hui selon une statistique non officielle, en Arménie, hormis les prisonniers, il n’y aurait plus un seul Azerbaïdjanais dans ce pays. Selon le chiffre non officielle le nombre actuel des Arméniens habitant en Azerbaïdjan est de plus de 20 000 personnes. Une fois les territoires arméniens vidés, la prochaine étape était celle du Karabakh. Entre 1992 et 1994, eut lieu le sanglant conflit arméno-azerbaïdjanais du Karabakh.

A la suite des évènements de Soumgaït, les dirigeants du gouvernement azerbaïdjanais de l'époque ont non seulement gardé le silence sur le travail de l'équipe pour enquêter sur les causes des événements de Soumgaït en faveur des Arméniens, mais ont également signé une décision injuste. Un groupe d'enquête composé de représentants de l'ancien bureau du procureur de l'URSS et du KGB, qui a enquêté sur les causes des incidents, a caché la vérité, rejetant l'entière responsabilité des événements sur les Azerbaïdjanais. Malheureusement, des représentants des forces de l'ordre d'Azerbaïdjan, qui font partie de l'équipe d'enquête, au lieu de protester contre l'injustice, ont participé au procès d'innocents. En conséquence, environ 3 000 habitants innocents de Soumgaït se sont retrouvés derrière les barreaux. 400 d'entre eux ont été traduits en responsabilité administrative et 94 personnes ont été traduites en responsabilité pénale.

Eyruz Mammadov, l'un des principaux enquêteurs sur les événements de Soumgaït, a déterminé que les provocateurs à Soumgaït étaient le Comité de sécurité de l'État de l'URSS, les agences de renseignement arméniennes et les groupes extrémistes du parti Dachnaktsoutioun. Un fait intéressant est que quelques jours avant les événements de Soumgaït, 36 employés du KGB de l'URSS sont arrivés de Moscou. Selon l'agence locale, des groupes extrémistes d'origine arménienne entraient dans la ville pour provoquer des troubles à Soumgaït. Lorsque les responsables de Moscou en ont été informés, ils ont interdit aux autorités locales d'intervenir.

Les services spéciaux arméniens, en collaboration avec le Comité de sécurité de l'État de l'URSS, prévoyaient de mener une provocation à Soumgaït sous le nom de code "Nalyotchik". À cette époque, le procès d'Ahmad Ahmadov, arrêté en lien avec les événements de Soumgaït, s'est déroulé illégalement à Moscou, et non en Azerbaïdjan. L'équipe d'enquête n'a pas identifié les causes de l'incident, les circonstances du crime, les véritables organisateurs et tueurs. 93 Azerbaïdjanais arrêtés ont été condamnés à 2 à 15 ans de prison. Ahmad Ahmadov, qui a été reconnu coupable d'avoir organisé les événements, a été condamné à mort par la Cour suprême de l'URSS le 18 novembre 1988.

La guerre du Haut-Karabakh, appelée aussi première guerre du Karabakh est le conflit armé qui a eu lieu entre février 1988 et mai 1994 dans l’enclave ethnique du Haut-Karabagh, en Azerbaïdjan du sud-ouest, entre les Arméniens et la république d’Azerbaïdjan.