От связующего звена к центру силы

Как Бишкек показал реальный вес Азербайджана

доцент Вазех Аскеров

Бишкекский саммит ШОС показал реальный вес Азербайджана в Евразии. Баку все увереннее выступает как средняя держава, стратегический узел и один из архитекторов нового регионального порядка. О политическом капитале страны и перспективах его превращения в долгосрочное влияние мы беседуем с доцентом Вазехом Аскеровым.

 - Можно ли считать насыщенную повестку Ильхама Алиева признанием его особого веса в евразийской политике?

- Широкий географический охват встреч Президента Азербайджанской Республики Ильхама Алиева в Бишкеке представляет собой закономерное отражение возрастающей роли Азербайджана в современной системе международных отношений. В данных переговорах приняли участие представители ведущих государств тюркского мира, стран Центральной Азии, региональных держав, включая Исламскую Республику Иран, а также государств, оказывающих существенное влияние на политические и экономические процессы в евразийском пространстве. Подобный формат взаимодействия свидетельствует о восприятии Азербайджана различными политическими центрами силы в качестве надежного, предсказуемого и конструктивного партнера.

Международное признание и уровень доверия к Азербайджану в последние годы находят подтверждение в ряде значимых событий и инициатив. Избрание страны местом проведения конференции COP29, успешное председательство в Движении неприсоединения, а также укрепление позиций Азербайджана как одного из ключевых партнеров в обеспечении энергетической безопасности Европы являются важными индикаторами высокого международного авторитета государства и его руководства. Именно сформированный за годы последовательной внешней политики капитал доверия позволяет Президенту Ильхаму Алиеву выстраивать эффективный диалог с лидерами государств, представляющих различные геополитические и экономические интересы. В современных условиях политическое влияние азербайджанского лидера выходит за рамки регионального уровня и становится значимым фактором политической коммуникации и сотрудничества на общеевразийском пространстве.

- Не перерос ли Азербайджан статус партнера ШОС, учитывая его реальное политическое влияние в Евразии?

- В определенной степени можно утверждать, что формальный статус Азербайджана в ШОС как государства-партнера не в полной мере отражает его реальные возможности влияния. Страна развивает сотрудничество с Китаем в рамках Среднего коридора, поддерживает отношения стратегического партнерства с Россией, обладает союзническими связями с Турцией и последовательно углубляет взаимодействие с государствами Центральной Азии.

Одновременно Баку выступает одним из ключевых узлов Транскаспийского международного транспортного маршрута. Международный морской торговый порт Алят, железная дорога Баку-Тбилиси-Карс и устойчивый рост объемов грузоперевозок через территорию Азербайджана усиливают значение страны в евразийской логистической системе. В связи с этим практическое влияние Азербайджана во многих случаях выходит за рамки его формального статуса в международных организациях, а Баку все чаще выступает значимым участником процессов принятия решений на региональном и межрегиональном уровнях.

Одним из наглядных подтверждений данной тенденции является центральное положение Азербайджана на Среднем коридоре, который рассматривается как одна из важнейших транспортных артерий Евразии. В последние годы объемы грузопотока по этому маршруту демонстрируют существенный рост. Согласно международным оценкам, объемы перевозок по Среднему коридору по сравнению с 2021 годом увеличились в несколько раз, а к 2030 году предусмотрено значительное расширение его пропускной способности. Это свидетельствует о том, что роль Азербайджана в Евразии определяется не только его участием в международных институтах, но и теми стратегическими возможностями, которые страна формирует в сфере транспортно-логистической взаимосвязанности региона.

- Какие факторы позволяют считать Азербайджан средней державой?

- Статус Азербайджана как среднего государства (middle power) в современной системе международных отношений определяется совокупностью взаимосвязанных политических, экономических и дипломатических факторов. Прежде всего, страна реализует многовекторную и самостоятельную внешнюю политику, не ограничивая свое участие рамками какого-либо одного геополитического блока. Такой подход позволяет Азербайджану одновременно развивать стратегическое сотрудничество с Европейским союзом, Турцией, Китаем, государствами Центральной Азии и другими международными партнерами, обеспечивая баланс интересов и расширяя возможности внешнеполитического взаимодействия.

Вторым важным фактором является возрастающая роль Азербайджана в обеспечении международной энергетической безопасности. Реализация таких стратегических проектов, как Южный газовый коридор, а также трубопроводные системы TANAP и TAP, способствовала укреплению позиций страны в качестве одного из ключевых поставщиков энергоресурсов на европейский рынок. Эти проекты не только усилили значение Азербайджана в глобальной энергетической архитектуре, но и повысили его политический вес на международной арене.

Существенным элементом укрепления статуса страны является и ее вклад в развитие региональной транспортно-логистической инфраструктуры. В последние годы Азербайджан играет активную роль в формировании транспортной повестки Евразии, выступая одним из ключевых участников Среднего коридора. Рост объемов грузоперевозок по данному маршруту свидетельствует о возрастающем значении страны как важного транзитного и коммуникационного узла, соединяющего Восток и Запад.

Не менее значимым аспектом является функция Баку как площадки для международного диалога и многостороннего сотрудничества. Проведение в Азербайджане конференции, крупных международных форумов и участие страны в глобальных дискуссиях демонстрируют ее способность обеспечивать конструктивное взаимодействие между государствами и международными акторами с различными интересами. Выступая в качестве платформы для политического диалога, Азербайджан способствует развитию межрегионального сотрудничества как в рамках тюркского мира, так и в отношениях с Европой и соседними регионами.

Таким образом, сочетание независимой внешней политики, стратегического значения в сфере энергетической безопасности, активного участия в развитии международных транспортных коридоров и способности выполнять роль посредника в международном диалоге формирует основу среднего державного статуса Азербайджана. Именно эти характеристики в современной теории и практике международных отношений рассматриваются как ключевые критерии, определяющие влияние и значимость государств среднего уровня на региональном и глобальном уровнях.

- Азербайджан сегодня связующее звено Евразии или уже самостоятельный центр новой региональной архитектуры?

- Хотя термин «связующее звено» в определенной степени отражает место Азербайджана в системе международных отношений, в современных условиях он уже не способен в полной мере охарактеризовать геополитическую роль страны. Это обусловлено тем, что Азербайджан выступает не только в качестве посредника между различными регионами и политическими центрами, но и является активным инициатором новых региональных проектов и форматов сотрудничества, оказывающих влияние на развитие евразийского пространства.

Благодаря своему уникальному географическому положению и последовательной внешнеполитической стратегии Азербайджан превратился в один из ключевых узлов, обеспечивающих взаимодействие между Востоком и Западом, Севером и Югом, а также между тюркским миром и европейским пространством. Реализация масштабных инфраструктурных проектов, таких как нефтепровод Баку-Тбилиси-Джейхан, газопровод Баку-Тбилиси-Эрзурум, железнодорожная линия Баку-Тбилиси-Карс и Бакинский международный морской торговый порт в Аляте, способствовала формированию новых транспортно-энергетических связей и существенно изменила экономическую карту региона.

Особое значение в данном контексте имеет Международный морской торговый порт Алят, который рассматривается как один из крупнейших логистических центров Каспийского бассейна. Его развитие способствует укреплению позиций Азербайджана в глобальных цепочках поставок и расширяет возможности страны в сфере международной торговли и транзитных перевозок. В условиях трансформации мировой экономики и переориентации транспортных маршрутов значение подобных инфраструктурных объектов продолжает возрастать, усиливая стратегическую привлекательность Азербайджана как важного логистического партнера.

В связи с этим в экспертном и академическом дискурсе все чаще подчеркивается, что Азербайджан следует рассматривать не только как транзитное государство, обеспечивающее связь между различными регионами, но и как один из ключевых центров формирующейся экономической и логистической архитектуры Евразии. Такая роль предполагает не просто участие в существующих интеграционных процессах, а активное влияние на их содержание, направления развития и институциональное оформление. Следовательно, современное геополитическое значение Азербайджана определяется не столько его функцией посредника, сколько способностью выступать самостоятельным актором, формирующим новые модели регионального взаимодействия и сотрудничества.

- Переходит ли Азербайджан от статуса победившего государства к роли архитектора нового порядка на Южном Кавказе?

- Данная концепция имеет под собой серьезные политические и стратегические основания. После победы в Отечественной войне 2020 года и полного восстановления государственного суверенитета в 2023 году Азербайджан сформировал новую политическую реальность на Южном Кавказе. В современных условиях ключевой задачей становится трансформация этой реальности в устойчивую систему мира, безопасности и регионального сотрудничества.

В этом контексте Азербайджан последовательно выступает за подписание мирного договора с Арменией, открытие транспортно-коммуникационных связей и развитие экономического взаимодействия между странами региона. Восстановление транспортных маршрутов способно создать дополнительные возможности не только для Азербайджана и Армении, но и для всего Южного Кавказа, способствуя укреплению региональной взаимосвязанности и экономической интеграции.

Если на предыдущем этапе приоритетной целью являлось обеспечение норм международного права и восстановление территориальной целостности страны, то на современном этапе в центре внимания находятся задачи достижения долгосрочного мира и формирования устойчивых механизмов регионального сотрудничества. В этой связи регулярные контакты Президента Ильхама Алиева и Премьер-министра Армении Никола Пашиняна на различных международных площадках могут рассматриваться как важный элемент стратегии по формированию новой архитектуры региональных отношений.

Сегодня Азербайджан активно продвигает инициативы, направленные на открытие транспортных коммуникаций, расширение экономического сотрудничества и создание долгосрочных механизмов безопасности на Южном Кавказе. Подобный подход свидетельствует о постепенном переходе от статуса государства-победителя к модели ответственного регионального лидерства, ориентированного на обеспечение стабильности, развития и взаимовыгодного сотрудничества в регионе.

- Как Азербайджан может превратить достигнутый в Бишкеке дипломатический капитал в конкретные проекты – от Среднего коридора и энергетики до цифровых технологий, науки, университетского сотрудничества и подготовки кадров для нового евразийского пространства?

- Ключевым критерием эффективности дипломатических достижений является их трансформация в долгосрочные экономические, технологические и гуманитарные проекты. В этом отношении Азербайджан располагает значительным потенциалом и необходимой институциональной базой для конвертации политического капитала в устойчивые механизмы развития.

Одним из приоритетных направлений выступает цифровизация Среднего коридора и создание единых платформ управления логистическими процессами. В сочетании с возможностями Международного морского торгового порта Алят, железнодорожной магистрали Баку-Тбилиси-Карс и современной транспортной инфраструктуры это способствует укреплению позиций Азербайджана как одного из ключевых логистических центров Евразии.

Не менее важным направлением является развитие энергетического и зеленого энергетического сотрудничества. Значительный потенциал ветровой энергетики Каспийского моря, проекты зеленых энергетических зон в Карабахе и Восточном Зангезуре, а также инициативы по экспорту экологически чистой энергии в Европу через Черное море формируют основные элементы новой энергетической стратегии страны и открывают дополнительные возможности для международных инвестиций.

Третьим перспективным вектором являются проекты в области искусственного интеллекта, цифровой экономики и инноваций. Формирующаяся в Азербайджане инновационная экосистема создает благоприятные условия для реализации совместных технологических инициатив с государствами региона и расширения международного научно-технического сотрудничества.

В современных условиях геополитическое влияние определяется не только энергетическими ресурсами и транспортными возможностями, но и уровнем развития науки, образования и человеческого капитала. В этом контексте Азербайджан обладает потенциалом стать одной из ведущих площадок академического и научного взаимодействия в Евразии посредством развития совместных образовательных программ, проектов двойной докторантуры, исследовательских центров в сфере искусственного интеллекта и цифровых технологий, а также международных консорциумов по вопросам энергетического перехода, Каспийского региона и управления водными ресурсами.

Таким образом, Баку способен укрепить свои позиции не только как энергетический и транспортный узел, но и как центр инноваций, знаний и международного диалога. В этом случае сформированный дипломатический капитал может стать важным фактором долгосрочных геополитических и экономических преимуществ Азербайджана на евразийском пространстве.

 IV Şuşa Qlobal Media Forumu: Azərbaycanın beynəlxalq informasiya gündəliyinə töhfəsi

 

Dosent Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Paertiyasının İdarə Heyətinin üzvü

2026-cı il iyulun 13-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşa şəhərində “Sülhün təşviqində medianın missiyası: Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” mövzusunda IV Şuşa Qlobal Media Forumu keçirildi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin forumun açılış mərasimində iştirakı və beynəlxalq media nümayəndələri ilə geniş görüşü tədbirə xüsusi siyasi və beynəlxalq əhəmiyyət qazandırdı. Artıq qlobal media dialoqunun mühüm platformalarından birinə çevrilmiş Şuşa Forumu bu il də informasiya təhlükəsizliyi, media məsuliyyəti, dezinformasiyaya qarşı mübarizə və ictimai etimadın möhkəmləndirilməsi kimi aktual məsələlərin müzakirə olunduğu nüfuzlu beynəlxalq tribunaya çevrildi.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində informasiya amili dövlətlərin təhlükəsizliyi, ictimai sabitlik və qlobal əməkdaşlıq baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı, süni intellektin media mühitinə təsirinin artması və sosial şəbəkələrin qlobal informasiya məkanında təsir imkanlarının genişlənməsi həqiqətin müdafiəsini və etibarlı informasiya mühitinin formalaşdırılmasını daha da aktuallaşdırmışdır. Məhz bu baxımdan forumun əsas mövzusu olan “Həqiqətin bərpası və etimadın yenidən qurulması” çağırışı yalnız media ictimaiyyəti üçün deyil, bütövlükdə beynəlxalq birlik üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.

Şuşanın bu mötəbər tədbirə ev sahibliyi etməsi təsadüfi deyil. İşğaldan azad edildikdən sonra sürətlə bərpa olunan şəhər bu gün Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzi olmaqla yanaşı, beynəlxalq konfransların, forumların və qlobal dialoqun aparıldığı mühüm məkana çevrilmişdir. Şuşada keçirilən beynəlxalq tədbirlər Azərbaycanın regionda sülh, əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad mühitinin yaradılmasına verdiyi töhfələrin real təzahürüdür.

Forumun əsas hadisəsi Prezident İlham Əliyevin çıxışı və beynəlxalq media nümayəndələrinin suallarını cavablandırması oldu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər regional və qlobal proseslərə dair mühüm mesajlar kimi dünyanın aparıcı media qurumları tərəfindən geniş işıqlandırıldı. Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın müasir xarici siyasət kursunun prioritetlərini, regional əməkdaşlığa yanaşmasını və beynəlxalq münasibətlərə baxışını əks etdirdi.

Dövlət başçısı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqeyi aydın şəkildə ifadə edərək vurğulamışdı: “Azərbaycan qarşıdurma axtarmır, normal münasibətlərə üstünlük verir.” Bu fikir Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas fəlsəfəsini əks etdirir. Qarşıdurma və bloklaşmaların artdığı mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə Azərbaycan əməkdaşlığa, qarşılıqlı hörmətə və konstruktiv dialoqa əsaslanan münasibətlər sisteminin tərəfdarı kimi çıxış edir. Forumun başlıca ideyası olan etimadın bərpası və sülhün təşviqi də məhz bu yanaşma ilə birbaşa səsləşir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında regional təhlükəsizlik və strateji tərəfdaşlıq məsələlərinə xüsusi diqqət yetirərək “Biz yalnız qardaş və dost deyilik, həm də müttəfiqik” fikrini qeyd etmiş, bununla da Azərbaycanın strateji tərəfdaşlıq siyasətinin mahiyyətini ortaya qoymuş, eyni zamanda regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsində qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlığın həlledici əhəmiyyətini vurğulamışdır. Forum çərçivəsində müzakirə olunan media diplomatiyası və beynəlxalq informasiya əməkdaşlığı mövzuları da etimad və tərəfdaşlıq prinsiplərinin müasir dövr üçün nə qədər mühüm olduğunu bir daha ortaya qoydu.

    Dövlət başçısı Azərbaycanın beynəlxalq əhəmiyyətinin artmasına diqqət çəkərək “Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin əhəmiyyəti son dövrlərdə daha da artıb” fikrini səsləndirmiş, bununla da ölkəmizin enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya marşrutları və beynəlxalq əməkdaşlıq sistemində mühüm rol oynadığını vurğulamışdır

    Şuşa Qlobal Media Forumunun məhz Azərbaycanda keçirilməsi də ölkənin beynəlxalq təşəbbüslər üçün etibarlı və nüfuzlu platformaya çevrildiyini göstərən mühüm amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev çıxışında əməkdaşlığın genişləndirilməsinin və qarşılıqlı maraqların təmin olunmasının əhəmiyyətini vurğulayaraq “Biz əməkdaşlığı gücləndirməyə və qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri həll etməyə çalışırıq” fikrini ifadə etmiş, bununla da Azərbaycanın regional və beynəlxalq səviyyədə dialoqun təşviqinə, etibarlı tərəfdaşlıq münasibətlərinin formalaşdırılmasına və çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafına verdiyi önəmi bir daha nümayiş etdirmişdir.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumu təkcə media sahəsində mövcud çağırışların müzakirə olunduğu beynəlxalq tədbir deyil, həm də Azərbaycanın sülh, dialoq və əməkdaşlıq siyasətinin növbəti dəfə beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunduğu mühüm platforma kimi çıxış etdi. Dövlət başçısının forumda səsləndirdiyi mesajlar göstərdi ki, həqiqətə əsaslanan informasiya mühiti, qarşılıqlı etimad və konstruktiv əməkdaşlıq müasir dünyanın sabitliyi və davamlı inkişafı üçün əsas şərtlərdən biridir. Şuşadan dünyaya ünvanlanan bu çağırış Azərbaycanın qlobal dialoqa verdiyi töhfənin, beynəlxalq nüfuzunun və sülh gündəliyinə sadiqliyinin parlaq ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

 Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri: strateji inkişafın yeni mərhələsi

Dosent Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Paertiyasının İdarə Heyətinin üzvü

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikasına həyata keçirdiyi səfər regionun sosial-iqtisadi inkişafı, tarixi-mədəni irsinin qorunması və müasir şəhərsalma konsepsiyalarının tətbiqi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Səfər çərçivəsində qəbul edilən qərarlar və təqdim olunan layihələr Naxçıvanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının yeni mərhələyə daxil olduğunu nümayiş etdirdi.

Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın “Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan” ilə tanış olması oldu. Müstəqillik dövründə ilk dəfə hazırlanmış bu sənəd Naxçıvan şəhərinin gələcək inkişafının strateji yol xəritəsini müəyyən edir. Baş Plan şəhər mərkəzinin yenidən qurulmasını, müasir inzibati və ictimai məkanların yaradılmasını, ekoloji tarazlığın gücləndirilməsini, nəqliyyat və mobillik infrastrukturunun təkmilləşdirilməsini, həmçinin turizm və xidmət sektorunun inkişafını nəzərdə tutur. Bu yanaşma Naxçıvanın müasir, dayanıqlı və vətəndaş yönümlü şəhər modelinə çevrilməsinə xidmət edir.

Səfər zamanı sosial evlər kompleksinin təməlinin qoyulması dövlətin sosial siyasətinin ardıcıl şəkildə həyata keçirildiyini bir daha təsdiqlədi. Bu layihə vətəndaşların mənzil təminatının yaxşılaşdırılmasına, həyat şəraitinin yüksəldilməsinə və sosial rifahın möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş dövlət proqramlarının mühüm tərkib hissəsidir.

Prezident İlham Əliyevin Möminə Xatun türbəsində aparılan bərpa işləri ilə tanış olması və “Əcəmi seyrangahı” istirahət kompleksində görkəmli memar Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışında iştirakı isə Naxçıvanın zəngin tarixi-mədəni irsinin qorunması və təbliği istiqamətində həyata keçirilən siyasətin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Tarixi abidələrin bərpası və milli mədəniyyət nümunələrinin gələcək nəsillərə çatdırılması dövlətin prioritet fəaliyyət istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

Səfərin digər mühüm nəticəsi Naxçıvanın gələcək iqtisadi və urbanistik inkişafı ilə bağlı strateji hədəflərin bir daha ictimaiyyətə təqdim olunması oldu. Yeni Baş Plan çərçivəsində şəhərin yaşıllıq sahələrinin artırılması, Naxçıvançay ətrafında yeni ictimai məkanların yaradılması, müasir nəqliyyat və velosiped infrastrukturunun qurulması nəzərdə tutulur. Bu təşəbbüslər Naxçıvanın ekoloji dayanıqlığını gücləndirməklə yanaşı, şəhərin investisiya və turizm cəlbediciliyini də artıracaq.

Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə zamanı səsləndirdiyi fikirlər də regionun ölkənin ümumi inkişaf strategiyasında tutduğu xüsusi yeri bir daha təsdiqlədi. Dövlət başçısının diqqəti Naxçıvanın iqtisadi potensialının artırılmasına, infrastruktur imkanlarının genişləndirilməsinə və regionun inkişafının yeni mərhələyə yüksəldilməsinə yönəlib.

Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana bu səfəri bir neçə mühüm nəticə ilə yadda qaldı: şəhərin 2044-cü ilədək inkişafını müəyyən edən strateji Baş Planın təqdim olunması, yeni sosial layihələrin başlanması, tarixi-mədəni irsin qorunmasına dair görülən işlərin qiymətləndirilməsi və Naxçıvanın gələcək inkişaf prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi. Bu qərarlar və təşəbbüslər Naxçıvanın Azərbaycanın ən perspektivli inkişaf mərkəzlərindən biri kimi mövqeyinin daha da möhkəmlənəcəyini göstərir.

Rəqəmlər göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri təkcə yeni layihələrin təqdimatı ilə deyil, həm də regionun inkişafı üçün konkret hədəflərin müəyyənləşdirilməsi ilə əlamətdar olmuşdur. 74 hektarlıq şəhər mərkəzinin yenidən planlaşdırılması, 188,4 kilometrlik yol şəbəkəsinin və 122 kilometrlik velosiped infrastrukturunun yaradılması, eləcə də yaşıllıq sahələrinin təxminən iki dəfə artırılması Naxçıvanın müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında inkişaf etdirilməsinin praktiki göstəriciləridir. Bu faktlar dövlət başçısının Naxçıvanın davamlı inkişafına və ölkənin strateji inkişaf xəritəsində rolunun daha da gücləndirilməsinə verdiyi xüsusi əhəmiyyəti bir daha təsdiqləyir.

Bu səfər həm də dövlətin Naxçıvana göstərdiyi xüsusi diqqət və qayğının növbəti təzahürü olmaqla, regionun sosial rifahının yüksəldilməsi, iqtisadi potensialının gücləndirilməsi və tarixi-mədəni irsinin qorunması istiqamətində həyata keçirilən siyasətin ardıcıl şəkildə davam etdirildiyini bir daha nümayiş etdirdi.

 

Azərbaycan ərazisinə edilən hücum beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə ziddir

05 Mart 2026

Vazeh Əskərov

Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü

Suverenliyimizə, ərazi bütövlüyümüzə və təhlükəsizliyimizə yönəlmiş istənilən təhdid qarşısında Azərbaycan cəmiyyəti vahid mövqedən çıxış edir və bu kimi təcavüzkar addımların yolverilməz olduğunu bir daha bəyan edir.

5 mart 2026-cı il Azərbaycanın suveren ərazisinə, Naxçıvan Muxtar Respublikasına, İran ərazisindən həyata keçirilmiş pilotsuz uçuş aparatı (PUA) hücumuna məruz qaıməşdır. Bu hücum regionda təhlükəsizliyin daha da gərginləşməsinə, həmçinin beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinin açıq şəkildə pozulmasına səbəb olmuşdur. Hadisə zamanı Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının hədəfə alınması, eləcə də Babək rayonunun Şəkərabad kənd tam orta məktəbinin yaxınlığına dron düşməsi mülki infrastruktura və insanların təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaratmışdır. Hadisə nəticəsində iki mülki şəxslərin xəsarət alması hücumun qeyri-seçici xarakter daşıdığını bir daha sübut edir və hücumun məqsədli şəkildə mülki infrastrukturu hədəf aldığını açıq şəkildə göstərir.

Bu təcavüz beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusilə də dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı kimi fundamental prinsiplərə ziddir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi yayımladığı rəsmi bəyanatda İran tərəfindən həyata keçirilən bu hücumu qətiyyətlə pisləmiş və onu beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə zidd addım kimi qiymətləndirmişdir. Bəyanatda qeyd olunur ki, hücum Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün pozulmasına, eləcə də regionda gərginliyin artmasına xidmət edir. Nazirlik İran tərəfinə insidentlə bağlı qısa müddətdə izahat verilməsi və bu kimi halların gələcəkdə təkrarlanmaması üçün zəruri addımların atılması barədə rəsmi tələb irəli sürmüşdür.

Hücuma dərhal reaksiya verən rəsmi Bakı İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Müctəba Dərmiçilunu Xarici İşlər Nazirliyinə çağırmış və ona Azərbaycanın kəskin etirazı bildirilmişdir. Eyni zamanda, səfirə rəsmi etiraz notası təqdim olunmuşdur. Bu addım Azərbaycanın diplomatik kanallar vasitəsilə məsələnin ciddiliyini nümayiş etdirdiyini və dövlət mövqeyinin birmənalı şəkildə sərt olduğunu göstərir. Azərbaycan tərəfi hücuma dair müvafiq cavab tədbirləri görmək hüququnu özündə saxladığını bəyan etmişdir ki, bu da ölkənin suverenliyinə qarşı yönəlmiş istənilən təhdidə qarşı prinsipial mövqeyini əks etdirir.

Hücumun Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanına istiqamətlənməsi hadisənin təsadüfi deyil, məqsədli xarakter daşıdığını göstərir. Hava limanının region üçün həm iqtisadi, həm də strateji əhəmiyyətə malik olması hücumun təhlükəlilik səviyyəsini daha da artırır. Hadisə zamanı hava limanı binasında dağıntılar baş vermiş, zərbə nəticəsində ərazidə yanğın və ciddi struktur zədələnmələri qeydə alınmışdır. Dronun məktəbə yaxın əraziyə düşməsi isə mülki əhali üçün birbaşa təhlükə yaratmış və hücumun insan həyatını hədəf alma potensialını nümayiş etdirmişdir. Bu fakt hücumun qeyri-seçici xarakter daşıdığını və beynəlxalq humanitar hüququn prinsiplərinin də pozulduğunu təsdiq edir.

Yayımlanan görüntülər və sonrakı məlumatlar göstərir ki, İran tərəfindən edilən bu hücum yalnız iki ölkə arasındakı münasibətlərə zərbə vurmaqla kifayətlənmir, həm də Yaxın Şərqdə və Cənubi Qafqazda vəziyyətin daha da gərginləşməsinə səbəb olur. Hadisə Yaxın Şərqdə davam edən qarşıdurmaların coğrafiyasının genişlənməsi ehtimalını artıraraq region dövlətlərini daha böyük təhlükələrlə üz-üzə qoyur.

Baş verənlər bölgədə eskalasiya riskinin ciddi olduğunu və İranın atdığı addımların regional sabitliyi pozmaq potensialına malik olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirir. Azərbaycan isə diplomatik kanallara və beynəlxalq hüququn aliliyinə arxalanaraq bölgədə təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində prinsipial mövqeyini davam etdirir.

Azərbaycan cəmiyyəti və hər bir vətəndaş baş vermiş hadisəni qəti şəkildə pisləyir. Naxçıvana edilən PUA hücumu təkcə hərbi təxribat deyil, həm də Azərbaycanın suverenliyinə qarşı yönəlmiş ciddi təcavüz aktıdır. İstər strateji obyektlərə, istərsə də mülki əhaliyə qarşı edilən belə hücumlar heç bir halda bəraət qazandıra bilməz və regionda gərginliyin artmasına xidmət edir. Buna görə də biz İran İslam Respublikasından tələb edirik ki, Azərbaycanın suveren sərhədlərinə tam hörmət etsin, beynəlxalq hüququn tələblərinə, xüsusilə də BMT Nizamnaməsinin əsas prinsiplərinə, əməl etsin və Azərbaycan ərazisinə qarşı istənilən təxribat xarakterli addımları dərhal dayandırsın.

Bu tələb təkcə dövlətin deyil, Azərbaycan xalqının birgə iradəsinin ifadəsidir. Suverenliyimizə, ərazi bütövlüyümüzə və təhlükəsizliyimizə yönəlmiş hər cür təhdid qarşısında Azərbaycan cəmiyyəti vahid mövqedən çıxış edir və təcavüzkar addımların yolverilməz olduğunu bir daha bəyan edir.

 

 İrəvan: tarixin və itirilmiş irsin əks-sədası

Aprelin 15-də Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzində filologiya elmləri doktoru, professor Fəridə Səfiyevanın Leyla Əliyevanın dəstəyi ilə Azərbaycan, rus, ingilis və fransız dillərində çap olunmuş “İrəvan: tarixin və itirilmiş irsin əks-sədası” kitabının təqdimatı keçirilib.

Təqdimat mərasimində Leyla Əliyeva və Alena Əliyeva iştirak ediblər. Tədbirdən əvvəl Azərbaycanın görkəmli oftalmoloq-alimi, akademik və ictimai xadim Zərifə Əliyevanın anım günü ilə əlaqədar xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub.

Sonra Maqsud İbrahimbəyov Yaradıcılıq Mərkəzinin direktoru Anna İbrahimbəyova çıxış edərək, təqdim olunan kitabın maraqlı və əhəmiyyətli olduğunu vurğulayıb, onun məhz bu məkanda təqdim olunmasından məmnunluğunu ifadə edib.

“İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin İdarə Heyətinin sədri Rüfət Mahmud İçərişəhərin yalnız turizm deyil, eyni zamanda, incəsənət, yaradıcılıq və intellektual mərkəz kimi mühüm əhəmiyyətə malik olduğunu deyib, bu cür tədbirlərin keçirilməsinin həmin funksiyanın təzahürü olduğunu bildirib.

AMEA-nın Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun Qərbi Azərbaycan tarixi şöbəsinin rəhbəri, kitabın redaktoru Cəbi Bəhramov layihənin həm tarixi, həm də hüquqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıdığını xatırladıb, İrəvanın qədim tarixə malik olduğunu və bölgədəki toponimlərin mənşəyinin çox qədim dövrlərə təsadüf etdiyini vurğulayıb.

Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin icraçı direktoru Aygün Əliyeva isə çıxışında belə kitabların hazırlanmasının və ictimaiyyətə təqdim olunmasının vacibliyini xüsusi qeyd edib.

Kitabın müəllifi Fəridə Səfiyeva irəvanlı olduğunu xüsusi vurğulayaraq, bu əsəri yazmağın onun üçün, sadəcə, elmi fəaliyyət deyil, həm də mənəvi məsuliyyət və borc olduğunu deyib. O qeyd edib ki, doğma yurdunun tarixi, mədəni irsi və yaddaşı ilə bağlı həqiqətlərin qorunub gələcək nəsillərə çatdırılması hər bir irəvanlının üzərinə düşən mühüm vəzifədir.

Tədbir bədii hissə ilə davam edib, iştirakçılara maraqlı və zəngin mədəni proqram təqdim olunub.

Qeyd edək ki, kitab İrəvan şəhərinin Azərbaycan xalqına məxsus qədim sivilizasiya və mədəniyyət mərkəzi olduğunu elmi əsaslarla sübut etməyə yönəlib. Əsərdə şəhərin çoxəsrlik tarixi, zəngin mədəni irsi və onun formalaşmasında mühüm rol oynamış şəxsiyyətlərin həyat və yaradıcılığı geniş şəkildə tədqiq olunur. XIX–XX əsrlərdə baş vermiş faciəvi hadisələr nəticəsində İrəvanın azərbaycanlı kimliyinin məqsədyönlü şəkildə silinməsinə cəhd göstərilməsinə baxmayaraq, onun həqiqi siması arxiv sənədlərində, fotoşəkillərdə və elmi mənbələrdə öz əksini tapıb. Bu tədqiqat əsəri həmin həqiqətlərin bərpasına, İrəvanın unudulmuş Azərbaycan milli-mədəni irsinin öyrənilməsinə və gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edən mühüm elmi mənbədir.

 

Ümummilli Liderin anadan olmasının 103-cü ildönümünə həsr olunmuş marafon keçirilib.

Mayın 10-da Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümü və Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) fəaliyyətinin 10 illiyinə həsr olunmuş UFAZ - 10 İl Marafonu keçirilib.

Yarış Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi, Gənclər və İdman Nazirliyi, Yeni Azərbaycan Partiyası, Azərbaycan Atletika Federasiyası, Azərbaycan Savat Federasiyası, ADNSU Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi, Azərbaycan-Fransa Məzunları Assosiasiyası (AAAF), Dənizkənarı Bulvar İdarəsinin tərəfdaşlığı və “Azərsun Holding”in sponsorluğu ilə təşkil olunub.

Beynəlxalq idman standartlarına uyğun keçirilən marafon “Yeddi Gözəl” musiqili fəvvarə kompleksindən başlayaraq “Bakı Kristal zalı” istiqamətində davam edib. Ümumi məsafəsi 10 kilometr olan yarışda 192 iştirakçı mübarizə aparıb. Qeydiyyat hər kəs üçün açıq olub və iştirakçılar kişilər, qadınlar və tələbələr kateqoriyaları üzrə yarışıblar.

Tədbirin əsas məqsədi gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təşviqi, fiziki aktivliyin artırılması, tələbə və idmansevərlər arasında ünsiyyətin, həmrəyliyin və komanda ruhunun gücləndirilməsi olub.

Tədbirdə çıxış edən ADNSU-nun rektoru, dosent Rüfət Əzizov UFAZ-ın ötən 10 il ərzində Azərbaycan ali təhsil məkanında xüsusi yer qazandığını və beynəlxalq təhsil modelinin uğurlu nümunəsinə çevrildiyini qeyd edib. Rektor bildirib ki, ADNSU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən UFAZ yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasına mühüm töhfə verir.

UFAZ-ın icraçı direktoru, dosent Vazeh Əskərov isə çıxışında UFAZ-ın 10 illik fəaliyyəti dövründə qazandığı uğurlardan, tələbə və məzunların nailiyyətlərindən, eləcə də beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarından danışıb. O, marafonun yalnız idman yarışı deyil, həm də UFAZ-ın 10 illik inkişaf yolunu simvolizə edən tədbir olduğunu vurğulayıb.

Yarışın nəticələrinə əsasən, kişilər kateqoriyası üzrə I yerə Əli Rzazadə, II yerə Tural Hüseynli, III yerə Samir Hüseynov layiq görülüb. Qadınlar kateqoriyasında I yeri Tatyana Əliyeva, II yeri Yuliya Belkova, III yeri Mahsa Palar tutub. Tələbələr arasında isə I yerin qalibi Əhsən Əliyev, II yerin qalibi Kamal Rzayev, III yerin qalibi Ayxan Ağayev olub.

Qaliblər təşkilatçılar tərəfindən mükafatlandırılıb.

 UFAZ-ın yaranmasının 10-cu ildönümüdür.

Bu gün Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) yaradılması haqqında Sərəncamın imzalanmasından 10 il ötür.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 2016-cı il 9 iyun tarixində imzalanmış Sərəncamla Azərbaycan və Fransa arasında ali təhsil və elmi əməkdaşlığın inkişafına xidmət edən mühüm bir layihənin – Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) əsası qoyulub. Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU) nəzdində fəaliyyət göstərən UFAZ həmin ilin sentyabr ayında ilk tələbələrini qəbul edərək ölkənin ali təhsil sistemində yeni bir səhifə açıb.

Yarandığı gündən etibarən UFAZ iki ölkə arasında akademik və mədəni körpü rolunu oynayaraq beynəlxalq standartlara uyğun təhsil modelini Azərbaycana gətirib. Universitetin əsas məqsədi ölkənin intellektual potensialının inkişafına töhfə vermək, müasir dövrün çağırışlarına cavab verən yüksək ixtisaslı mütəxəssislər və gələcəyin alimlərini yetişdirməkdir.

Fransanın aparıcı ali təhsil müəssisələri ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində fəaliyyət göstərən UFAZ tələbələrinə beynəlxalq səviyyədə tanınan iki diplom imkanı təqdim edir. Universitetin məzunları həm Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU), həm də Fransanın tərəfdaş universitetlərinin (Strasburq Universiteti/Renn Universiteti) diplomlarını əldə edərək qlobal əmək bazarında və akademik mühitdə rəqabət üstünlüyü qazanırlar.

Tamamilə dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən və tələbələr üçün ödənişsiz olan UFAZ istedadlı gənclərin keyfiyyətli beynəlxalq təhsilə çıxışını təmin edir. İngilis dilində tədris, beynəlxalq professor-müəllim heyəti, müasir laboratoriyalar, tədqiqat imkanları və Fransada təhsil-təcrübə proqramları universitetin fərqləndirici xüsusiyyətləri sırasındadır.

                                    UFAZ 2016

Son on il ərzində UFAZ yalnız təhsil sahəsində deyil, elmi-tədqiqat istiqamətində də mühüm nailiyyətlər əldə edib. Universitetdə təşkil olunan beynəlxalq konfranslar, elmi tədbirlər, sənaye tərəfdaşlıqları və yüksək reytinqli elmi jurnallarda dərc olunan tədqiqatlar onun ölkənin innovasiya və elmi inkişaf ekosistemində mühüm rol oynadığını göstərir.

Bu gün UFAZ məzunları Azərbaycanın və dünyanın müxtəlif ölkələrinin aparıcı şirkətlərində, elmi-tədqiqat institutlarında və universitetlərində uğurla fəaliyyət göstərir, eyni zamanda bir çoxu təhsilini magistratura və doktorantura pillələrində davam etdirərək akademik inkişaf yolunu seçir.

10 il ərzində formalaşdırdığı beynəlxalq akademik mühit, güclü məzun şəbəkəsi, fəal tələbə həyatı və elmi nailiyyətləri ilə UFAZ Azərbaycanın ali təhsil məkanında özünəməxsus yer tutub. Universitet qarşıdakı illərdə də Azərbaycan və Fransa arasında elm, təhsil və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın inkişafına töhfə verməyə, yeni nəsil liderlərin və mütəxəssislərin yetişdirilməsinə davam edəcək.

UFAZ ailəsi olaraq universitetin inkişafına töhfə verən bütün tələbə, məzun, müəllim, əməkdaş və tərəfdaşları bu əlamətdar yubiley münasibətilə təbrik edirik!